Είναι οι βαθμοί κριτήριο επιλογής προσανατολισμού σπουδών;
Η επιλογή ομάδας προσανατολισμού στη Β' Λυκείου αποτελεί μία από τις πρώτες σημαντικές εκπαιδευτικές αποφάσεις που καλείται να λάβει ένας μαθητής. Παράλληλα, πρόκειται για μια διαδικασία που συνοδεύεται από αρκετά ερωτήματα και προβληματισμούς. Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα που τίθενται είναι αν οι σχολικές επιδόσεις πρέπει να αποτελούν το βασικό κριτήριο επιλογής προσανατολισμού. Η απάντηση δεν είναι μονοσήμαντη. Οι βαθμοί έχουν αξία και παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες, δεν μπορούν όμως να καθορίσουν από μόνοι τους μια επιλογή που συνδέεται με τις μελλοντικές σπουδές και τη σταδιοδρομία ενός μαθητή.
Οι βαθμοί αποτελούν αναμφίβολα έναν χρήσιμο δείκτη και είναι σκόπιμο να αξιολογούνται κατά τη διαδικασία λήψης της απόφασης. Μέσα από τις σχολικές επιδόσεις μπορούν να αναδειχθούν η ευκολία ενός μαθητή σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα, ο βαθμός εξοικείωσής του με αυτά, αλλά και το ενδιαφέρον που ενδεχομένως έχει αναπτύξει. Για τον λόγο αυτό, δεν θα πρέπει να αγνοούνται ούτε να υποτιμάται η σημασία τους.
Παράλληλα, όμως, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως το μοναδικό κριτήριο επιλογής καθώς μια χαμηλή επίδοση σε ένα μάθημα δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι ο συγκεκριμένος επιστημονικός χώρος δεν ταιριάζει στον μαθητή. Η επίδοση μπορεί να έχει επηρεαστεί από μαθησιακά κενά προηγούμενων ετών, από τον τρόπο διδασκαλίας, από ελλιπή προετοιμασία ή ακόμη και από συγκυριακούς παράγοντες. Αντίστοιχα, ένας υψηλός βαθμός δεν συνεπάγεται πάντοτε ότι η αντίστοιχη κατεύθυνση αποτελεί και την καταλληλότερη επιλογή για το μέλλον.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται να εξετάζεται προσεκτικά η αιτία πίσω από κάθε επίδοση. Για παράδειγμα, ένας μαθητής που ενδιαφέρεται να σπουδάσει Νομική, Ψυχολογία, Πολυτεχνείο ή Οικονομικά δεν θα πρέπει να εγκαταλείψει τον στόχο του επειδή δυσκολεύεται σήμερα σε ένα από τα μαθήματα που απαιτούνται για την εισαγωγή στις αντίστοιχες σχολές. Είναι προτιμότερο να διερευνηθεί αν η δυσκολία οφείλεται σε περιορισμένο ενδιαφέρον ή σε γνωστικά κενά που μπορούν να αντιμετωπιστούν με την κατάλληλη προετοιμασία και υποστήριξη.
Εξίσου σημαντικό είναι να γίνει κατανοητό ότι τα μαθήματα προσανατολισμού δεν αποτελούν τον τελικό προορισμό. Αποτελούν το μέσο μέσω του οποίου αποκτάται πρόσβαση στις πανεπιστημιακές σπουδές και, στη συνέχεια, στα επαγγελματικά πεδία που ενδιαφέρουν τον μαθητή. Με άλλα λόγια, η επιλογή δεν αφορά μόνο τα μαθήματα που θα διδαχθούν τα επόμενα δύο χρόνια, αλλά κυρίως τη διαδρομή που θα οδηγήσει στις επιθυμητές σπουδές και στην επαγγελματική σταδιοδρομία.
Για τον λόγο αυτό, η επιλογή προσανατολισμού είναι σημαντικό να βασίζεται σε μια συνολική αξιολόγηση. Εκτός από τις σχολικές επιδόσεις, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ενδιαφέροντα, οι δεξιότητες, οι αξίες, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, καθώς και οι εκπαιδευτικοί και επαγγελματικοί στόχοι του μαθητή.
Σε αυτό το σημείο, η Συμβουλευτική Σταδιοδρομίας μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο. Μέσα από μια οργανωμένη διαδικασία διερεύνησης, μπορούν να συνδυαστούν τα αντικειμενικά δεδομένα, όπως οι σχολικές επιδόσεις, με τα προσωπικά χαρακτηριστικά, τα ενδιαφέροντα και τις επαγγελματικές επιδιώξεις του μαθητή. Με τον τρόπο αυτό, η απόφαση δεν βασίζεται αποκλειστικά σε έναν βαθμό, αλλά προκύπτει μέσα από μια πιο ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη προσέγγιση.
Οι βαθμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως ένας σημαντικός δείκτης κατά την επιλογή προσανατολισμού, χωρίς όμως να αποτελούν από μόνοι τους το καθοριστικό κριτήριο. Άλλωστε, οι σχολικές επιδόσεις αποτυπώνουν την παρούσα εικόνα ενός μαθητή, ενώ ο προσανατολισμός σπουδών καλείται να υπηρετήσει το μέλλον που εκείνος επιθυμεί να διαμορφώσει. Η ουσιαστική πρόκληση, επομένως, δεν είναι να επιλεγεί η ομάδα προσανατολισμού που «ταιριάζει» περισσότερο στους σημερινούς βαθμούς, αλλά εκείνη που ευθυγραμμίζεται με τις δυνατότητες, τις φιλοδοξίες και τους μελλοντικούς στόχους του μαθητή.
Επιμέλεια: Αγγουράς Γιώργος, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού της Employ Edu Σύμβουλοι Εκπαίδευσης & Σταδιοδρομίας
